Ieder jaar komen leidende politici en leiders van wereldbedrijven in Davos bijeen in het World Economic Forum, het WEF. Zo ook in januari. De stemming was deze keer gematigd optimistisch maar het Internationale Monetaire Fonds, had ’s ochtends de groeicijfers voor de wereldeconomie verlaagd. In tientallen discussies bespraken de aanwezigen de economische situatie. De officiële gastenlijst (*1) geeft duidelijk aan dat het hier vooral om de globalisering van de economie en amper over gewone mensen gaat. Van de 53 personen op die lijst kwamen er 43 (80%) uit de westerse zaken- en oliewereld, tien uit China en India. Ze vertegenwoordigen 70% van het bedrag dat we jaarlijks in de hele wereld verdienen. De andere helft van de wereldbevolking was niet op die zakenlijst vertegenwoordigd. Dat is ook logisch: de 26 rijkste mensen van de wereld die samen evenveel bezitten als de arme helft, laten zich door die 43 bedienen. In die arme helft is weinig te halen. Voor het eerst sinds de oprichting van het WEF was het klimaat hoofdonderwerp van gesprek.

Al Gore, Nobelprijswinnaar voor zijn werk voor klimaatbeheersing, en David Attenborough, van die prachtige natuurfilms, spraken diepbewogen een zaal daarover toe. Het verslag van de WEF-bijeenkomst noemt dan ook in volgorde van waarschijnlijkheid de grote gevaren: extreme weersomstandigheden, natuurrampen, cyberaanvallen, datafraude, falen van aanpassing aan de klimaatverandering, grootschalige onvrijwillige migratie, door de mens veroorzaakte milieurampen, terroristische aanslagen, illegale handel, bubbels in een grote economie. Natuur en milieu komen maar liefst drie keer voor in dat rijtje. Het rapport over dit WEF begint dan ook met: Slaapwandelt de wereld naar een crisis? Wereldwijde risico’s nemen toe, maar de collectieve bereidheid om ze aan te pakken lijkt te ontbreken. De verdeeldheid neemt toe en wordt harder. En even verder: Geopolitieke en geo-economische tegenstellingen dreigen systeemrisico’s te veroorzaken, die zonder internationale afspraken moeilijk te beheersen zullen zijn, doelend op toenemend nationalisme en de verzwakking van wereldomspannende instellingen. De financiële stabiliteit is verzwakt, er is de hoge schuldenberg en de economische groei neemt af, niet alleen in geavanceerde economieën, maar ook in China. Het lijkt een sneer in de richting van Trump, want hij is degene die de wereldomspannende instellingen afbreekt en voor de grootste staatsschuld ter wereld zorgt. Hij was er dan ook niet bij: hij had het te druk met zijn pogingen om ook in de VS de democratie te ondergraven door het Huis van Afgevaardigden, het hoogste staatskundige instituut in de VS, te dwarsbomen.

Inderdaad: we zien een wereld waarin de stemmers beide Angelsaksische democratieën, wereldmacht VS en (ex)wereldmacht Groot-Brittannië, op een ramkoers met de rest van de wereld hebben gebracht en ons, de EU, de grootste economie ter wereld, in verwarring. Het aantal problemen waarmee de wereld kampt, in nu dus officieel met één vergroot tot drie: kernwapens en de ongecontroleerde geldmacht hadden we al. Het klimaat is nu het derde grote probleem. De eerste vraag die dus opkomt is: waarom zijn de oorzaken van die drie problemen niet aan de orde geweest? De onacceptabele verdeling van de rijkdom, die 26 rijksten? De onacceptabele verdeling van inkomens met aan ene kant de westerse wereld en China en aan de andere kant die arme helft?

Zowel in de rijke helft als in de arme helft broedt en groeit de onvrede. In de rijke wereld uit zich die in stemmen op het bedrog van populisme en nationalisme, in de andere helft stemt men met de voeten: men komt naar ons toe. Men neemt het risico onderweg te sterven, om te verdrinken of om te worden neergeschoten bij een van vele grensmuren. Alles voor een beter plaatsje op die prachtige wereldbol die Al Gore op het WEF liet zien: een hemelsblauw, dodelijk kwetsbaar juweel in het heelal, met een flinterdun laagje lucht, waar je, zoals Gore sprak, “met je auto in vijf minuten doorheen bent”.

Het gevaar voor de toekomst beperkt zich niet meer tot die arme helft. Ook onze eigen kleinkinderen, die in de rijke helft wonen, ontkomen niet aan de gevaren van de Drie Dreigende Doodgravers van Davos: kernwapens, klimaat en geldmacht. We kunnen ze alle drie beheersen, maar doen we dat snel genoeg? De rekening is al geschreven…

 

*1)   http://www.wijwordenwakker.org/nl/p1120

Een van de vijftig oorlogsverhalen uit het binnenkort verschijnende boek van Ger.