In een artikel in het ED heb ik het populisme als een “helende kracht” in de EU beschreven. Niet omdat het inhoud heeft maar omdat het uiting geeft aan de angst en de onvrede die in Europa heersen over het ontbreken van de menselijke component in het beleid uit Brussel. Natuurlijk staat de EU voor het bijna onoplosbare probleem hoe achtentwintig staten met een veelvoud daarvan als etnisch verschillende volkeren, samen verder moeten. Staten met sterke en zwakke economieën, met democratische ervaringen van eeuwen tot slechts tientallen jaren. Natuurlijk zijn die staten te snel in de EU opgenomen en had de EU daarmee een eeuw of meer geduld moeten hebben. Maar we wilden ze zo graag erbij, ze hoorden zo bij onze geschiedenis. Want daarin liggen Auschwitz en Stalingrad om aan te denken. Ja, ook het Russische Stalingrad want wie weet wat er gebeurt als Trump, zoals hij beloofde, een “deal” met de Russen sluit. Of als mevrouw Clinton die onverbeterlijk weerloze Europeanen maar aan hun lot overlaat, de NATO verwisselt voor iets rond de Pacific. Ook Srebrenica en Danzig, Ceacescu en Mussolini zijn delen van onze geschiedenis waarin we over staten heen walsten, hun steden verwoestten, hun volkeren verjoegen, vluchtelingenstromen op gang brachten. Ook dat zijn mensen, steden en woorden die we nu liever niet meer noemen maar die wel aan de verkeerde kant van onze Europese balans staan. En Athene, waar we nu smalend op neer kijken maar dat we, als het zo uitkomt, zo graag als bakermat van onze democratie zien. En ja, Istanbul, dat als Constantinopel duizend jaar na de ondergang van Rome nog een Europese n christelijke stad stad die door kruisvaarders werd uitgemoord. Die zijn daar nog niet vergeten. De islamieten uit Spanje verjoegen we toen ze mede aan de basis van onze kennis en cultuur stonden. Hun tolerantie verruilden we voor de Inquisitie waarvoor mijn voorouders vluchtten. Al die volken hadden zo zwaar geleden in vorige eeuwen. We vonden dat ze allemaal onderdak en hoop verdienden want we hebben nog iets goed te maken. Maar de EU worstelde daarna voort op de “marktweg”, verdoofd door het economische en vreedzame succes. Het vergat de mensen en het schild tegen de vijanden. En dan zijn daar opeens de “populisten” die moord en brand schreeuwen om dat ze zich ook vergeten voelen. En terecht. Die schreeuw moet de Europese leiders in de Raad van Europa, de Europese Commissie en het Europese Parlement, wakker maken uit hun hoge kastelen waar ze los van de echte wereld in een droomwereld leefden. Ze zijn nu wakker maar hebben de weg naar de harten van de mensen daar beneden nog niet gevonden. Als ze die vinden en aan die half miljard andere Europeanen duidelijk kunnen maken welke unieke kansen we nog steeds hebben, dan zijn die populisten, die Britten, die Hongaren en Polen weer stil en lopen mee op de weg naar eenheid die de enige weg is om dit unieke en grandioze plan Europa levend te houden. Dan kijkt die boze buitenwereld weer met bewondering en afgunst naar ons. Als het al niet te laat is. Als we dan niet, zoals ons allen wel eens overkomt, bezweet en bevend met kloppend hart wakker worden uit een nare nachtmerrie, ontdekken dat het geen nachtmerrie was maar realiteit. Want de kans “ons “ Europa te behouden en verder uit te bouwen tot wat die miljoenen asielzoekers denken dat het nu al is, die kans krijgen we niet nog een keer in deze alsmaar wreder wordende wereld…