Europa tussen de titanen

Verleden en toekomst van Europa werden in de voorbije weken verbonden. De herdenking van D-day toonde hoe bloedig het begin van 75 jaar vrijheid was. Voor de toekomst maakte de hoge kiezersopkomst voor het Europarlement duidelijk dat burgers beseffen hoe die moeizaam bevochten vrede en vrijheid in gevaar zijn en dat populisme en nationalisme geen alternatief zijn. Het anti-EU-blok behaalde tegenover een grote meerderheid pro-Europese partijen slechts een winst van 3 van de 751 zetels. Maar uit de terugval van de “oude” christendemocraten en socialisten blijkt ontevredenheid over de manier waarop Europa wordt bestuurd. Burgers zien de leidinggevende Europese Raad onvoldoende naar mensen kijken maar zich vooral bezighouden met verdeling van nationale financiële belangen. Burgers voelen dat de democratie in Europa niet goed werkt: ze is verkocht aan ‘de markt’. Ze zien de onmacht van de Raad tegen afbraak van rechtsstaten, ze zien hoe de Raad er niet in slaagde Italië, dat 400.000 asielzoekers opving, te helpen. Hoe grote staten de begrotingsnormen overschrijden terwijl burgers al tien jaar weinig meedelen in de stijgende nationale inkomens. Zij weten dat de Raad van Europa er niet in slaagt de werkloosheid te verlagen in Italië, Spanje, Frankrijk, Portugal en Griekenland waar, ondanks de economische EU-bloei, meer dan twintig miljoen mensen werkloos blijven. Die landen gingen dan ook gretig in op het Chinese aanbod van investeringshulp waarmee ze de EU in gevaar brengen. Burgers zien hoe China doordringt in Europa, hoe de Raad dat liet gebeuren en geen gezamenlijk Chinabeleid tot stand kan brengen. Elke staat maakt zijn eigen China-beleidje.  Ze zien een Raad die Europa moreel en sociaal niet leidt en daarmee ruim baan biedt aan populisten.                                           Als burgers nog dachten dat het “westen” normen en waarden verdedigde dan zien ze nu hoe leider VS haar financiële en militaire macht misbruikt om economische of politieke voordelen af te dwingen en dat daarbij normen, waarden of bondgenootschappen geen rol meer spelen. Ze zien hoe Europa militair horig is aan de VS, die zich eerder als vijand dan als bondgenoot gedragen, terwijl een goede Europese defensie gemiddeld slechts een half BNP-procent meer kost. Vrede is voor onnadenkende burgers blijkbaar zo vanzelfsprekend dat men zich niet realiseert dat Europa militair weerloos is, zeker nu Turkije en het militair sterke Groot-Brittannië wegdrijven van de NATO. China ziet dit en maakt gebruik van die zwaktes door aan zestien (!) Europese staten vele miljarden beschikbaar te stellen. Ze moeten eens met burgers uit Sri Lanka praten om te weten wat er dan gebeurt! Ook tegen de cyberoorlogen, tegen de invloed van supranationale media en de lege leugens van populisten heeft de Raad weinig antwoorden. Te veel burgers onderkennen daardoor die leugens niet en lopen achter populisten aan als Farrage, Orban, Salvini, le Pen en Johnson die de kracht van leugens hebben ontdekt. Ze zien een Europa dat klem dreigt te raken tussen twee vechtende reuzen. Dat geleid wordt door een Raad die onvoldoende macht heeft om méér te zijn dan boekhouder. Het gevolg is dat men zich afkeert van “Brussel” en weer heil zoekt in machteloze eigen landjes.

De stemmers hebben royaal vóór Europa gekozen en aangegeven dat de mens weer in het centrum moet komen en niet het geld. Hun stem was niet aan “Brussel” gericht maar aan “Straatsburg”. Maar ook het parlement daar heeft weinig macht. Het mag niet eens wetten voorstellen! Ook dáármee is de Raad te laat.

Binnenkort wordt voor de belangrijkste functies in de Raad en de Commissie gekozen. De nieuwe mensen zullen ook nieuwe wegen moeten zoeken wil de EU overleven. Om weer geloof in de toekomst van EU te brengen, zal het idee federatie voorlopig moeten worden vergeten en zal men een EU moeten scheppen met slechts defensie, buitenland en hooggerechtshof federaal. Alles verder nationaal. Zoiets als de VS maar zonder Trump.

Dat zal na het ontstane verlies van momentum in de EU en tijdens het titanengevecht VS-China, een zware taak zijn.                                                                                                                                                                          Maar het alternatief is dat Europa een prooi wordt van China en de VS en dat zelfs de woorden “normen en waarden” voor lange tijd niet meer worden gehoord.

Europa heeft een sterkere en meer sociale Raad nodig! Wie overtuigt de staten daarvan?

Ger de Wind